(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

1. Mở đầu:
Tôi không nhớ rõ bao nhiêu lần tôi nhận được thông điệp với dạng “Anh chỉ cho em cách hack với”. Những thông điệp này đến từ e-mail, offline message của Yahoo, personal message trên diễn đàn..v..v.. Điều lý thú là những người gởi thông điệp này có khả năng và kinh nghiệm về CNTT ở mức độ khác nhau (sau khi tôi thử tìm hiểu và tiếp xúc để biết được điều này). Lý do tại sao những câu hỏi như trên được đặt ra quá nhiều? Họ hiểu thế nào là “hack”? Họ muốn “hack” để làm gì? Họ tìm tòi những gì về “hack”? Lúc bắt đầu tiếp cận với các câu hỏi thế này, tôi cố gắng giải thích ít nhiều (trong phạm vi cho phép) nhưng dần dà, tôi đâm ra… nản vì biết chắc những điều tôi trả lời không có kết quả hoặc tác dụng gì cả. Tuy vậy, những cuộc trao đổi này dẫn tôi đến chỗ thích thú khai phá, tìm tòi tâm lý của những người đặt câu hỏi. Tôi nhận ra vài điều lý thú:
- những lối mòn của cách suy tư (nếu có suy tư)
- khả năng tiếp cận và hình thành giải pháp cho vấn đề
- ý muốn đào sâu và rèn luyện

Đây là những điểm cốt lõi tôi muốn chia xẻ với bạn trong loạt bài “những cuộc đối thoại với rookie”. Loạt bài này không có dụng đích phân tích kỹ thuật (mặc dù để hình thành nội dung bài viết chắc chắn không thể thiếu những chi tiết về kỹ thuật). Nó được khai triển ở dạng trò chuyện, trao đổi giữa hai (hoặc nhiều nhân vật) xen vào những chi tiết kỹ thuật. Những nhân vật này là tổng hợp từ tính cách của nhiều nhân vật có thật. Tuy nhiên, ngôn từ trao đổi trong bài viết đã được điều chỉnh và xây dựng lại cho thích hợp với tình tiết của các mẩu chuyện.

Xin lưu ý rằng, những vấn đề được đưa ra trong chuỗi bài này nhằm thúc đẩy kỹ năng tiếp cận vấn đề, nghiên cứu và giải quyết vấn đề. Bởi thế, mọi giải đáp cho thắc mắc (nếu có) đều tìm thấy từ việc đọc và suy nghĩ kỹ lưỡng.

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

5. Nền tảng
Gần một tuần lễ trôi qua, tôi quá bận bịu và không có chút thời gian để log vào YIM. Chiều hôm nay, một chiều thứ Năm yên tĩnh một cách hiếm hoi, “thủ trưởng” thì nghỉ bệnh, mấy tay làm việc trong nhóm thì đi tham dự khóa huấn luyện. Chỉ còn mỗi mình tôi ở lại “trụ”. Hơn một giờ nữa mới đến giờ tan sở nhưng tôi không thể làm gì hơn với mớ công việc dang dở (vì phải đợi thông tin từ một số phần hành khác). Chợt nhớ đến “cuti” và lần chuyện trò với cu cậu gần một tuần lễ trước đây, tôi quyết định log vào YIM.

Chà, có hàng đống offline messages và quả thật, trong mớ này có đến năm sáu cái của “cuti”. Tôi xem xét từng message và thong thả hồi âm cho từng người. Khi đọc đến các messages của “cuti” tôi phá lên cười nhiều lần vì chúng có nội dung rất ngô nghê như sau:
“Anh ‘già khó tánh’ có đó không? Em đã nghe theo anh và in ra phần nội dung chat để ‘ngâm kíu’ nhưng em thấy sao mà khó quá. Anh có đó không?

Chắc hẳn “cuti” nghĩ rằng tôi cố tình “núp” ở tình trạng “invisible” và cu cậu đã xác nhận tôi là “anh già khó tánh”. Tôi lẩm bẩm: “Hừ, lại ‘khó quá’ mà chẳng có thêm một dòng giải thích tại sao khó”, nhưng lại cười một mình vì nghĩ rằng tôi hơi ngớ ngẩn khi cho rằng “cuti” đã bắt đầu có thói quen trình bày có “đầu đũa” sau một lần chat ngắn ngủi với tôi.

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

6. “Vật vã”:
Điều lạ đã xảy ra. Suốt tuần lễ này tôi không hề nhận được một thông điệp nào từ “cuti”. Tôi không thể đoán nổi “cuti” bận học hành, thi cử hay cu cậu đã chán nản “con đường chông gai”. Dù gì đi chăng nữa, tôi đã có ít nhiều cảm mến “cuti” ở cái tính thật thà và hóm hỉnh của cu cậu. Một phần nào đó thầm kín trong lòng, tôi mong “cuti” đừng bỏ cuộc.

Thế rồi, sang tuần lễ thứ hai, tôi nhận được một thông điệp ngắn gọn và bí hiểm từ “cuti”:
“Chào anh già khó tánh. Em đang vật vã đây nhưng cũng chưa đến nỗi ‘lực cùng, sức tận’. Em sẽ cho anh biết kết quả thử nghiệm của em”. Tôi lẩm bẩm “chà, có gì mà bí hiểm quá vậy? ‘thử nghiệm’? chắc cu cậu đã táy máy cái gì đây.”. Tôi thấy vui vì thông điệp này chứng tỏ cu cậu chưa bỏ cuộc nhưng lại thắc mắc không hiểu lý do tại sao “cuti” lại trở nên tiết kiệm ngôn từ đến thế.

Tôi tiếp tục lao vào công việc suốt những ngày còn lại của tuần lễ. Mãi đến chiều thứ Bảy, rảnh rỗi một tí, tôi log vào YIM để xem các “offline message”. Như thường lệ, tôi nhận hàng đống thông điệp và thong thả trả lời từng cái một. Quả nhiên có vài cái thông điệp của “cuti”. Lần này “cuti” có vẻ rất khẩn trương:
“Ui, anh già khó tánh co đó không? Em bó tay rồi á. Anh có online cho em biết với”

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

7. Giềng mối:
Như tôi đoán trước, lần này quả thật “cuti” im ắng. Suốt hai tuần lễ, tôi không nhận được một thông điệp nào từ “cuti” nhưng lần này tôi không còn ngại “cuti” bỏ cuộc mà tin rằng “cuti” đang ‘vật lộn’ với mớ khái niệm mới, với môi trường hệ điều hành mới. Tôi biết đây là một đoạn dốc khá cao và căng thẳng với “cuti” vì cu cậu gần như phải bắt đầu lại từ đầu với một hệ điều hành mới mẻ.

Sau hai tuần, tôi nhận được một bức e-mail từ “cuti”. Nó có nội dung rất dí dỏm như sau (tôi đã lượt bỏ những chi tiết riêng tư và không phù hợp với tinh thần chủ đề, tôi cũng đã điều chỉnh lại cho ngôn từ nghiêm túc và chuyên nghiệp hơn):

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

8. “Hai mặt” của vấn đề:
Trái hẳn với hai tuần lễ trước, vài tuần nay “cuti” liên tục ‘dội’ YIM và mail box của tôi với hàng loạt câu hỏi. Phần lớn là những câu hỏi thuộc dạng ‘what’. Tôi cố gắn trả lời hầu hết các thắc mắc của “cuti” mặc dù vấn đề thời gian của tôi rất giới hạn. Có những e-mail hồi âm của tôi chỉ vỏn vẹn có một câu: cái này thuộc dạng ‘what’, em thử tìm hiểu xem. “cuti” tỏ vẻ khá bực dọc với những e-mail này của tôi. Tuy nhiên, tôi vẫn… phớt lờ và duy trì giới hạn những câu trả lời nhằm mục đích ‘đẩy’ “cuti” vào chỗ thật sự làm quen và hình thành kỹ năng tìm kiếm, tổng hợp và thu thập thông tin. Có lần tôi nhận một thông điệp của “cuti” trên YIM như thế này:
“Anh già ui, hình như càng học em thấy em càng ngu hay sao đó. Hu hu hu . Cứ mỗi điểm cần tìm hiểu lại nảy ra hàng sa số những điểm xung quanh. Em đọc sách muốn khùng luôn nhưng càng đào sâu, càng thấy mình ngu si đi. Hay là em bị ‘tẩu hoả’ thật sự rồi?”

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

9. “Hai mặt” của vấn đề - cơ chế làm việc:
Không ngoài dự phỏng, tôi liên tục nhận mail từ bộ ba Khoa, Duy, Hưng. Một lần nữa, tôi cố trả lời hầu hết các e-mail từ bộ ba này bằng thông điệp ngắn gọn:
“Em nghĩ điều em thắc mắc là ‘what’ hay là ‘why’? Anh nghĩ nó là ‘what’ chớ chẳng phải là ‘why’ cho nên em nên xem sách đi rồi hỏi anh cái ‘why’ ”

Tuy vậy, bộ ba này không hề mệt mỏi trong chuyện hỏi, hỏi và hỏi. Trong tuần này, tôi nhận được e-mail từ “haothu” Khoa có một phần nội dung như sau:
“Anh thân mến,

Rốt cuộc bọn em đã đi đến quyết định tạo một máy chủ gồm có các dịch vụ: web, mail và ssh cho remote control bởi vì thật ra những dịch vụ râu ria khác không cần thiết. Bọn em chia ‘công tác’ ra thành ba phần: Hưng lo việc thiết kế và cài dịch vụ web, em thì lo dịch vụ mail còn Duy thì lo dịch vụ secure shell. Tuy nhiên, khi ba dịch vụ này hoàn thành, bọn em phải cùng điều chỉnh chi tiết cho mỗi dịch vụ. Cái khó là bọn em (em và Duy) chẳng có con server nào để vọc cho nên phải chạy qua nhà thằng Hưng thường xuyên. Thời gian thì rất hạn hẹp nên sau khi hỏi thăm ý kiến của anh nhiều lần, bọn em cũng chưa hoàn tất cái gì cho ra đầu đũa. Em có vài điều cần hỏi anh, mong anh trả lời dùm em (nếu rảnh):

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

10. “Hai mặt” của vấn đề - ‘nhu cầu cụ thể’:
Tuần này, tôi liên tục nhận mail và offline message từ bộ ba Khoa, Hưng, Duy nhưng ‘docco’ Duy là người gởi nhiều nhất và thường xuyên nhất. Điều làm tôi thích thú khi đọc mail và offline messages của ‘docco’ là vì tính chín chắn và cẩn thận của cu cậu. Hẳn nhiên ‘docco’ Duy vẫn phảng phất hơi hám của một ‘rookie’, điều này hẳn không tránh khỏi nhưng so với ‘cuti’ và ‘haothu’, những phát biểu và nhận định của ‘docco’ có trọng lượng khác hẳn. Có lẽ cu cậu đã suy nghĩ kỹ trước khi nói. Tôi cảm mến từng cậu trong bộ ba này, mỗi người một vẻ, mỗi người đều có ưu khuyết điểm. Tuy nhiên, một điều làm tôi cảm thấy không bị ‘phí’ là cả ba cậu đều tỏ vẻ thật sự chuyên chú vào những điều chúng tôi bàn cãi.

Hôm qua tôi nhận được một e-mail từ ‘docco’ như sau:
“Anh D thân mến,

Sau một hồi truy lùng, em đã biết được tên thật của anh. Thật không ngờ em biết anh đã lâu, từ một nơi khác nhưng không biết anh… chính là anh. Em đã có lúc ngờ ngợ vì cách nói chuyện của anh nhưng không tiện hỏi. Và thế là sau một cuộc dò xét, em đã biết chắc anh chính là người em đã biết và từng trao đổi (không trực tiếp mà chỉ trên một diễn đàn nọ) từ mấy năm trước. Cho em xin lỗi nếu như anh cảm thấy khó chịu khi danh tánh của anh bị em khám phá nha? Em không có ý gì hết, em chỉ muốn tìm hiểu người mình đang trao đổi. Lý do rất đơn giản là em không hiểu tại sao anh có thể khiến em phải suy nghĩ rất nhiều với những điều mấy anh em mình trao đổi. Cho nên, em mới tò mò tìm hiểu xem thực sự anh là ai.

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

11. Information? What the…
Suốt vài tuần qua tôi quá bận rộn nên liên lạc rất qua loa với bộ ba Hưng, Khoa và Duy. Hình như các cậu cũng nhận ra được điều này nên offline messages và e-mail từ bộ ba này ít hẳn. Cũng có thể các cậu quá bận rộn nên không còn thời gian để hỏi han nữa.

Chiều nay rảnh rang, tôi đăng nhập vào YIM để xem offline messages và không ngờ bộ ba Hưng, Khoa, Duy đang online. Tôi chào ‘cuti’:
“Hello Hưng, khoẻ hông em? Sao không học hành gì mà cứ ‘trực’ online hoài vậy?”

‘cuti’ trả lời tôi bằng một ‘conference invitation’:
“Hello anh già. Anh rảnh hông? Vào đây đi. Tụi em muốn hỏi vài chuyện được hông anh?”

Tôi chậc lưỡi, ngẫm nghĩ không biết mấy ông tướng này muốn hỏi gì. Hơn nữa tôi đang ở sở, vào YIM không tiện lắm. Thế nhưng tôi cũng tiếp nhận lời mời và mở đầu:
“Được rồi, anh vào vài phút rồi phải dzọt vì anh đang ở sở đó nha!”

‘haothu’ chào và nhận định:
“Chào anh, lâu ngày quá anh. Em thấy anh lúc nào cũng bận rộn vậy? Ngồi chơi với bọn em một tí thôi mà.”

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

12. Information… What for? - I
Mấy tuần qua tôi quá bận rộn nên đã ‘lờ’ khá nhiều mail và offline messages từ bộ ba ‘cuti’, ‘haothu’ và ‘docco’ và tất nhiên tôi cũng lờ khá nhiều mail từ những người khác. Tôi được nghỉ bù liên tiếp ba ngày (cộng với hai ngày cuối tuần là năm ngày). Dự định sẽ đưa gia đình đi chơi đâu đó, không ngờ trời đổ mưa tầm tã cho nên đành phải thúc thủ trong nhà. Tôi quyết định online để đọc mail, trả lời mail và xem offline messages. Như dự đoán, tôi có hàng trăm email trong inbox và hàng ‘tấn’ offline messages. Đang trong lúc thong thả đọc và trả lời từng cái (đáng trả lời), YIM bỗng nhiên báo ‘cuti’ vừa vào. Tôi hết sức ngạc nhiên vì lúc này bên VN mới có 7 giờ sáng. Không hiểu ‘cuti’ làm gì mà mò vào YIM sáng tinh mơ như thế. Tôi bèn gởi anh chàng một message:
“Hello Hưng, làm gì mà mò lên đây sớm quá vậy?”

Trong tích tắc, tôi nhận được hồi báo:
“Ui trời, hôm nay là ngày gì mà đặc biệt vậy? Sao giờ này anh lên đây, bộ anh không đi làm sao?”

(Xem chi tiết)

(Trích từ bài viết của conmale @ hvaonline.net)

13. Information… What for? - II

Chiều nay như đã hẹn, tôi log vào YIM. Mấy ‘khuôn mặt’ YIM của cuti, ccxx, haothu và docco đều “trắng bệch”. Tôi thầm nghĩ, “chà, mấy trự này vẫn chưa lên hay có trục trặc gì rồi”. Tôi quyết định gởi cùng một offline message cho cả bốn ‘trự’ để khi nào có ai lên thì cho tôi biết. Chỉ trong vài giây tôi nghe bốn tiếng “Knock, knock”, “Knock, knock” và hai khuôn mặt “vàng choé” của docco và ccxx online. ‘docco’ chào trước:
“Chào anh, anh lên lâu chưa vậy?”

‘ccxx’ chào tiếp theo:
“Ý chà, anh đúng giờ khủng khiếp luôn á. Em chuyển chế độ ‘invisible’ để khỏi phiền chớ em lên đây từ trưa á.”

Lần này tôi gởi ‘conference invitation’ kèm theo câu trả lời:
“Hì hì, anh ‘hên’ nên đúng giờ thôi em. Anh đâu biết khi nào mấy đứa lên đâu à. Còn cuti với haothu đâu rồi?”

(Xem chi tiết)